22/9/2008 - SULEIMAN THE MAGNIFICIENT
It was the West that named him Suleiman ''the magnificient'' ;
his own people called him ''Kanuni' (the lawgiver) because of
his share in codifying Ottoman law.
He was magnificient not in appearence but in the size
and equipment of his armies,in the scope of his campaigns,
in the adornment of his city,in the buildings of mosques,
palaces,and the famous ''forty arches'aqueduct and
magnificient,of course,in the power and reach of his rule.
His empire marched from baghdat to
within ninenty miles of Vienna,
to within 120 miles of Venice,the Adriatic's quondam queen.
Except in Persia and Italy,all the cities celebrated in
Biblical and classical lore were his;Carthage,Memphis,Tyre,Nineveh,
BABYLON,PALMYRA,ALEXANDRIA,jERUSALEM,SMYRNA,
Damascus,Ephesus,Niceae,Athens and the two Thebes.Never had the Crescent held so many lands and seas in the hollow of it's curve.
Was the excellence of his rule commensurate with
his extent?Probably not..The area governed was
too vast to be well administrated from one center
before the coming of modern comminications,
transport and roads.Laxity and corruption ran through the government,yet
Luther said:''It is reported that there is no better
temporal rule than among the Turks.
''In religious tolaretion Suleiman was bolder and
more generous than his Chiristian contemporaries
who thought religious conformity
necessary to national strenght Suleiman allowed
Chrisitians and Jews to practise their religion freely.
''The Turcs'' wrote Cardinal Pole ,
''do not compel others to adopt theri beliefs.
He doesn't attack theri religion may profess among them
what religion he will;he is safe.''In November 1561 ,while Scotland,England and Lutheran Germany
were making catholicisizm a crime,
and Italy and spain were making protestanizm a crime ,
Suleiman ordered the relesae of a Chiristian prisoner,
''not wishing to bring any man from his religion by force''.
He made a safe home in his empire for jews feeling
from the Inquisiton in Spain.
Must we judge rank him?
Compared with his analogues in the west,
he seems at times more civilized,
at times more barbarous...
He fought too many wars,killed half of his progeny,
had a creative vizier slain without warning or trial,
he had the faults that go with unchecked power.
But beyond question he was the greatest
and ablest ruler of his age.'
***
Muhteşem Süleyman
Onu ''Muhteşem' Süleyman diye adlandıran Batı idi.
Kendi halkı Osmanlı kanununu maddeleştirmekteki payından dolayı,'kanuni' kanun yapıcı diye adlandırdı.
Görünüşte değil,ordulaerının büyüklüğünde ve donanımında ,seferlerinin kapsamında,şehrinin süslenmesinde,camilerin ve sarayların ve
ünlü 'kırk kemer' suyolunun ve tabii gücünün ve
hakimiyetinin eriştiği mesafe bakımından muteşem di.
İmparatorluğu bağdat tan viyana nın doksan mil,
adriyetik denizinin eski kraliçesi venedik in 120 mil yakınına kadar yürüdü.İran ın ve İtalya nın dışında,İncil in ve
klasik hikayelerin ululadığı bütün şehirler onundu.Kartaca,Mempis,Sur,Nineve,Babil,Palmira,
İskenderiye,Kudüs,İzmir,Şam,Efes,İznik,
Atina ve iki Teb (Mısır da Teb,Yunanistan da Boeotia).
Hilal hiçbir zaman bu kadar çok toprağı ve
denizi yuvarlağındaki boşlukta tutmamıştı.
İdaresinin üstünlüğü kapladığı saha ile
eşir değerde miydi?Muhtemelen hayır.
Yönetilen bölge çağdaş iletişim,ulaşım
ve yollardan önce tek bir merkezden idare edilemeyecek
kadar büyük idi.Gevşeklik ve bozukluk hükümeti tepeden
tırnağa sarmış idi.
Buna karşın Luther 'Türklerin arasındakilerden daha iyi
bir dünyevi idare olmadığı bildiriliyor' dedi.
hoşgörüde Süleyman dini birliğin ulusal güç için
gerekli olduğunu düşünen Hıristiyan çağdaşlarından
daha cesur ve cömertti.Süleyman hıristiyanların
ve musevilerin kendi dinleri serbestçe uygulamalarına izin verdi.''Türkler' diye yazdı kardinal Pole
başkalarını kendi dinlerini kabul etmeye zorlamazlar.
Onların dinlerine saldırmayan aralarında istediği dini ikrar edebilir,güvenliktedir.
Kasım 1961 de İskoçya,İngiltere ve
Luther Almanya sı katolikliği ve
İtalya ile İspanya Protestanlığı cürüm ilan eder iken
(suç sayarken) Süleyman bir esirin salınmasını ,
hiç kimseyi kendi dininden kuvvet kullanılarak
almak istemediğini belirterek emir verdi.
Kendi imparatorluğunda İspanya engizisyonlarından
kaçan museviler için güvenli ev yaptı.
Onu yargılamalı,derecelendirmeli miyiz?
Batı daki benzerleri ile karşılaştırıldığında
,bazen daha uygar,bazen daha barbar görünüyor
.Haddinden fazla savaştı.Kendi soyunun yarısını öldürdü.
uyarısız ve mehkemesiz yaratıcı bir vezirini katletti
denetlenmeyen güçle birlikte gelen hataları vardı.
Fakat tartışmasız çağının en büyük
ve en yetenekli yöneticisiydi.
|
